(1)

[Reacties zijn welkom via jan.veerbeek@opengeloofsgemeenschap.org. Wie belangstelling heeft voor een gespreksgroep, workshop of mailcontact over dit onderwerp kan dat melden via hetzelfde mailadres.]

Drie opmerkingen vooraf:

1. De term power is moeilijk vertaalbaar. In sommige stadia gaat het om ‘macht uitoefenen’, in andere om ‘invloed hebben’ en uiteindelijk om ‘in je kracht staan’. Ik mis in het Nederlands een woord dat zowel ‘macht’ als ‘invloed’ als ‘kracht’ inhoudt.
2. De titel suggereert dat Hagberg zich richt op organisaties, maar haar visie is toepasbaar in allerlei relaties. Zij beschrijft fases in een mensenleven: het accent ligt steeds op (de ‘power’ van) mensen.
3. Er is een logische opeenvolging van fase 1 (afhankelijkheid) naar fase 6 (wijsheid), maar het gaat Hagberg niet om wat we bereiken, maar om wat we in onze ontwikkeling achter ons kunnen laten (omdat we dat niet meer nodig hebben in een bepaalde levensfase).
   Bovendien benadrukt ze in de derde druk dat een mens zich voor verschillende levensgebieden in verschillende stadia kan bevinden: iemand die spiritueel gezien in fase 4 zit (reflectie), wordt door een ernstige ziekte voor bepaalde aspecten misschien wel teruggeworpen naar stadium 1: hulpeloosheid.

Fase ÉÉN: Afhankelijkheid

Ieder mens begint zijn leven hulpeloos. Maar de hulpeloosheid van een baby brengt een volwassene er wel toe in de nacht het bed te verlaten en het kind te gaan voeden. Over ‘power’ gesproken…!
Sommige volwassenen, zegt Hagberg, zijn wat hun ontwikkeling betreft als het ware blijven steken in de hulpeloosheid en gebruiken die als machtsfactor.

Leiders die fase 1 als thuisbasis hebben, beschikken over geen andere machtsmiddelen dan manipulatie of onderdrukking.
Wat de spirituele ontwikkeling betreft hoort bij deze fase de nietige mens die zich in alles afhankelijk voelt van een Almachtige God.

Angst weerhoudt velen ervan om dit stadium te verlaten. Maar een positieve ontwikkeling is mogelijk als men de eigen deskundigheid en (daardoor) het gevoel van eigenwaarde vergroot. Een eerste stap daartoe is de wil om te veranderen, als tweede noemt Hagberg het zich aansluiten bij een of meer anderen. Een kenmerkend voorbeeld is een vereniging van lotgenoten. Daarmee slaat men de weg in naar fase TWEE.

Fase TWEE: Verbinding met anderen

'Samen ben je sterk' is het devies in de tweede fase. Vaak is er sprake van een voorbeeldfiguur, die als coach of mentor wordt beschouwd, of van een groep waar men in opgaat en waarbinnen men zich veilig voelt.

Voor sommigen, volgens Janet Hagberg zijn dat vooral vrouwen, lijkt deze fase het eindstation van de ontwikkeling. Zij willen niet doorstoten naar een stadium waarin zij meer verantwoordelijkheid moeten dragen, of durven dat niet te doen. Anderen zijn vooral 'op doortocht' in TWEE. Dan gaat het om een leer- en uitprobeerfase, waardoor men toegroeit naar een volgend stadium. Nieuwe rollen geven dan nieuwe mogelijkheden, de wereld wordt groter. Eerlijk zelfonderzoek kan zicht geven op de eigen waarde binnen het grotere geheel.

De leider die TWEE als thuisbasis heeft, probeert vaak invloed uit te oefenen door middel van verleiding (‘Jij bent mijn vriendje’). In bedrijven treffen we dit type veel aan in een functie als assistent of adjunct, in het traditionele gezin 'kiest' de minst dominante ouder vaak een positie die hoort bij TWEE.
Wat de spirituele  ontwikkeling betreft voelt iemand uit fase TWEE zich veilig in een groep van discipelen of volgelingen rondom een invloedrijk leider.

Een te grote afhankelijkheid van het idool beïnvloedt de persoonlijke ontplooiing negatief. Als het zelfbewustzijn toeneemt is een ontwikkeling in de richting van DRIE mogelijk. Daarvoor is assertiviteit nodig, inclusief de mogelijkheid om 'nee' te zeggen of het oneens te zijn met anderen.

Fase DRIE: Ambitie

Wie veiligheid en geborgenheid durft loslaten, een nieuwe uitdaging zoekt en/of nieuwe relaties aangaat, komt in het dynamische derde stadium. Deze fase wordt gekenmerkt door zelfbewustzijn, prestatie, realistische competitie. Belangrijke statussymbolen zijn: salaris, titels, het aantal ondergeschikten; het sleutelwoord is ‘control’: beheersing.

Volgens Janet Hagberg voelen veel vrouwen zich niet prettig in DRIE. Zij blijven in TWEE óf slaan DRIE als het ware over en gaan rechtstreeks door naar de verinnerlijking en verdieping van VIER.

Iemand die DRIE als thuisbasis heeft, wordt in de samenleving vaak als 'de echte leider' gezien. Oppervlakkig bezien lijkt deze fase inderdaad het toppunt van ‘power’, maar Hagberg ziet dat anders. In haar visie eindigt de groei hier niet, maar is er na fase DRIE vaak behoefte aan een anders gerichte ontwikkeling. Een mens treedt in de stadia 1, 2 en 3 steeds meer naar buiten, in de stadia 4, 5 en 6 krijgt het innerlijk meer aandacht. Zo ontstaat er ruimte voor ‘Real Power’, als resultante van externe kracht (de capaciteit om te handelen) en interne kracht (reflectie).
Wat de spirituele ontwikkeling betreft ligt het accent in deze fase op het gebruiken van de eigen gaven en talenten.

De overgang naar DRIE naar VIER wordt vaak afgedwongen door een crisis. Daardoor heeft men de kans een andere wending te geven aan het leven of kan men leren op een andere manier naar het leven te kijken.  

 Het tweede deel van deze artikelenserie staat inmiddels op http://www.nandajan.nl onder de knop Schrijfsels.