Overdenkingen‎ > ‎Jan Dijksterhuis‎ > ‎

woede

met Jos, Rinie, Alette

In zijn boek “Woede” laat Robert Thurman, één van Amerika’s leidende authoriteiten met betrekking tot Boeddhisme en Oosterse filosofie, zijn licht schijnen over woede. In het Westen wordt woede gezien als een deel van het leven. Als God al kan toornen, hoe kan de mens zich bevrijden van deze vernietigende emotie. Thurman noemt woede één van de drie vergiften die onder elk menselijk leed liggen. Volgens de Oosterse wijsheid kan woede wél overwonnen worden; dit is zelfs het enige wat waarde heeft in het leven.

Zijn angst, woede en vreugde niet de drie grondkleuren van onze emoties? Het rood, geel en blauw van ons gemoed? Je zou je kunnen afvragen of vanuit deze drie kleuren alle schakeringen van de menselijke gevoelens opgebouwd kunnen worden. 
Dan kunnen we vervolgens wel onze afkeur uitspreken over woede, maar het zou alle emoties een rare kleurschakering geven als er geen woede meer was. Zeg maar een raar soort ontbreken van alle rood. Dat valt onmiddellijk op.

Biologisch worden angst en woede wel aan elkaar gekoppeld. Met angst loop ik weg, vlucht ik, maar met woede vecht ik. In beide gevallen wordt de ruimte waarin ik leef aangevallen. 
Helaas zijn er zoveel groeiende dingetjes op deze aarde en blijven ze maar groeien en eten, zodat ze elkaar in de weg gaan zitten, meent Charles Darwin. Er is beperkte ruimte en teveel ruimte-innemers. Dus moet er gecorrigeerd wordt; af en toe een grauw om duidelijk te maken dat je er nog bent. Assertiviteit.

Een jaar geleden zag ik een klein babyjongetje, dat met rood hoofd lag te schreeuwen. Ineens kom je ter wereld terwijl brandend droge lucht in je longen wordt geperst zodat je bijna stikt. En het is koud en verblindend en binnen een paar uur heb je honger en je weet niet eens wat het is, maar het wordt steeds sterker. Welkom op aarde en hoera een jongen. Terwijl vrolijke mensen vreemde vage ronde koeken met blauwe korrels erop eten schreeuw je het uit. Daar kan ik me wel enige woede bij voorstellen. Oerwoede.

Als ik zie dat twee vliegtuigen in gebouwen boren of bommen in een metro ontploffen en dat ik me nog goed herinner dat het ene vliegtuig nog net de vleugel naar links draaide om volledig in de ene Twin Tower te komen, net even die manoeuvre, dan voel ik ook woede en dat is woede om gebrek om respect voor de medemens. Woede om de willekeur, waarin de medemens ontmenselijkt wordt tot ding dat je mag doden voor jouw dwaze diepe opvattingen. De willekeur van Marc Dutroux, die met zijn verwrongen geest meisjes dood en verkracht. Maar Marc is ziek, Marc kan het niet helpen, net zo min als al die mannen die duizenden vrouwen per jaar doden. De willekeur, die Meindert Tjoelker het leven kostte toen hij één opmerking maakte. Woede om willekeur en om de onverschilligheid.

Er is ook woede die uit frustratie is en die zich destructief, bijna gericht en genietend richt op de medemens om kapot te maken. De demonische woede. Het is heel moeilijk om van die kracht woede de wortel bloot te leggen. Goede woede is een kunst. Het is een vuurbal die je met grote omzichtigheid moet weten te hanteren.

Woede ontkennen zal niet gaan en niet mogen, het is een sterke kracht die namelijk met onze identiteit heeft te maken, met onze grenzen en onze veiligheid. We gaan er van uit dat onze grenzen gerespecteerd worden. Wanneer deze overschreden worden, dat treuren we eerst om het verlies van de veiligheid die er niet meer is. 
We worden bang dat dit nooit meer zal veranderen en dat iedereen maar over de grenzen heen blijft banjeren. Onze woede zou ons de moed geven dit te veranderen en onszelf te beschermen. Als dit niet lukt, blijft de woede rondzingen, een woede uit onmacht, een gebalde vuist en een stampende voet. Zolang er in deze wereld dingen leven en groeien en in een beperkte ruimte zijn zal er woede zijn. Woede heeft wortels in onze diepste mening over ons bestaan, dat vaak veel wrijving kent. De kunst bestaat daarin dat het venijn niet wordt doorgegeven, want wrijving en frustratie kaatsen als boemerangen in dit bestaan rond die gevoelig tegen hoofd en handen aan slaan. Zou dat de oorzaak van de demonische woede zijn? Het zou mooi zijn de boemerang goed op te vangen en zodanig door te geven dat een ander er ook wat mee kan.


Comments